Pretérito Pluscuamperfecto – hiszpański czas zaprzeszły bez bólu głowy

Pretérito Pluscuamperfecto to czas przeszły, który nie ma dobrej sławy wśród uczniów języka hiszpańskiego, ale w rzeczywistości jest jednym z najłatwiejszych czasów przeszłych. Jak już tylko zrozumiesz, kiedy go używać, to nauka pójdzie jak z płatka.

Pluscuamperfecto tworzy się podobnie do Pretérito Perfecto. Używasz go najczęściej ze słowami ya, todavía no, nunca, antes, cuando oraz w mowie zależnej. Najtrudniejsze w nim są nieregularne participio (hecho, dicho, visto) i niemylenie go z innymi czasami przeszłymi.

Czym jest Pretérito Pluscuamperfecto?

Pluscuamperfecto to hiszpański czas zaprzeszły. Opisuje czynność, która wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości, czyli mówimy tutaj o przeszłości przeszłości. Spójrz na przykład:

Cuando llegué a casa, los niños ya se habían dormido. 

(Kiedy wróciłam do domu, dzieci już zasnęły).

Rozłóżmy to na osi czasu:

1. Dzieci zasnęły.
2. Ty wróciłaś do domu.
3. Teraz o tym opowiadasz.

Twój powrót to zwykła przeszłość, zaśnięcie dzieci to wydarzenie wcześniejsze niż Twój powrót, dlatego wykorzystamy tutaj Pluscuamperfecto.

Pomyśl o tym jak o retrospekcji w filmie. Bohater wspomina moment, w którym stał na ślubnym kobiercu (przeszłość), a reżyser robi cofnięcie do sceny, która uruchomiła ciąg zdarzeń, które doprowadziły go do tego miejsca (przeszłość przeszłości).

Co ciekawe, my też kiedyś mieliśmy czas zaprzeszły. W staropolszczyźnie mówiło się „zjadłem był”, „był przyszedł”, ale ta konstrukcja praktycznie wymarła i już mało kto jej używa.

Jak stworzyć pluscuamperfecto?

Pretérito Pluscuamperfecto tworzymy w ten sposób:

haber (w imperfecto) + participio czasownika głównego = pluscuamperfecto

Czyli bierzesz czasownik posiłkowy haber, odmieniasz go w czasie przeszłym Imperfecto, a za nim dorzucasz nieodmienne participio (imiesłów) czasownika, o który Ci chodzi. Haber w ogóle nie tłumaczysz na polski.

Jak wygląda odmiana haber? Ten czasownik jest regularny i ma tylko sześć form. Zauważ, że yo i él/ella mają identyczną formę: había. 

Osoba	haber w imperfecto	Przykład
yo	había	había hablado
tú	habías	habías comido
él / ella / usted	había	había vivido
nosotros/as	habíamos	habíamos salido
vosotros/as	habíais	habíais visto
ellos / ellas / ustedes	habían	habían hecho

Jak stworzyć participio w Pluscuamperfecto?

Teraz pora na participio, czyli druga część kanapki. Tworzymy je w ten sposób:

• czasowniki na -ar ➟ końcówka -ado: hablar ➟ hablado, trabajar ➟ trabajado
• czasowniki na -er / -ir ➟ końcówka -ido: comer ➟ comido, vivir ➟ vivido

Czy participio odmienia się przez rodzaj i liczbę? Nie, w czasach złożonych z haber participio zostaje nieodmienne i zawsze kończy się na -o: ellas habían llegado, nie llegadas.

Typ czasownika	Końcówka participio	Przykłady
czasowniki na -ar	-ado	hablar ➟ habladotrabajar ➟ trabajadoestudiar ➟ estudiado
czasowniki na -er	-ido	comer ➟ comidoaprender ➟ aprendidobeber ➟ bebido
czasowniki na -ir	-ido	vivir ➟ vividosalir ➟ salidodormir ➟ dormido

Jak odmieniać czasowniki w Pluscuamperfecto?

Składasz czasownik haber w czasie Imperfecto z participio i masz Pretérito Pluscuamperfecto:

• Yo había hablado – ja powiedziałam (wcześniej)
• Nosotros habíamos comido – my zjedliśmy (wcześniej)
• Ellos habían vivido – oni mieszkali (wcześniej)

Osoba	hablar	comer	vivir
yo	había hablado	había comido	había vivido
tú	habías hablado	habías comido	habías vivido
él / ella / usted	había hablado	había comido	había vivido
nosotros/as	habíamos hablado	habíamos comido	habíamos vivido
vosotros/as	habíais hablado	habíais comido	habíais vivido
ellos / ellas / ustedes	habían hablado	habían comido	habían vivido

Czasowniki nieregularne w Pretérito Pluscuamperfecto – lista

Hiszpanie nie byliby sobą, gdyby nie zostawili paczki nieregularnych czasowników. Musimy nauczyć się ich na pamięć. Nie ma innego sposobu. Na szczęście mam też dobrą wiadomość: te same nieregularne formy wracają potem w Pretérito Perfecto, Futuro Perfecto i Condicional Compuesto, więc ich nauka procentuje wiele razy.

Poniżej znajdziesz listę czasowników nieregularnych w Pretérito Pluscuamperfecto

Bezokolicznik	Nieregularne participio	Przykład w pluscuamperfecto
abrir	abierto	había abierto
decir	dicho	había dicho
escribir	escrito	había escrito
hacer	hecho	había hecho
morir	muerto	había muerto
poner	puesto	había puesto
romper	roto	había roto
ver	visto	había visto
volver	vuelto	había vuelto
cubrir	cubierto	había cubierto
descubrir	descubierto	había descubierto
devolver	devuelto	había devuelto

Jak szybko zapamiętać nieregularne czasowniki w Pluscuamperfecto?

Dla ułatwienia nieregularne czasowniki w Pluscuamperfecto można pogrupować w kategorie, które odmieniają się w podobny sposób, a nauka stanie się przyjemniejsza:

1. czasowniki zakończone na -brir ➟ -bierto

• abrir ➟ abierto ➟ había abierto
• cubrir ➟ cubierto ➟ había cubierto
• descubrir ➟ descubierto ➟ había descubierto

2. czasowniki zakończone na -olver ➟ -uelto

• volver ➟ vuelto ➟ había vuelto
• devolver ➟ devuelto ➟ había devuelto

3. czasowniki z participio zakończonym na -cho

• decir ➟ dicho ➟ había dicho
• hacer ➟ hecho ➟ había hecho

4. czasowniki z participio zakończonym na -to

• escribir ➟ escrito ➟ había escrito
• poner ➟ puesto ➟ había puesto
• ver ➟ visto ➟ había visto

Kiedy używać Pluscuamperfecto?

Pretérito Pluscuamperfecto używamy przede wszystkim:

• gdy mówimy o czynności, która wydarzyła się przed inną czynnością w przeszłości.
• gdy opowiadamy historię i cofamy się jeszcze bardziej w przeszłość, żeby dodać kontekst.
• w mowie zależnej.

1. Pluscuamperfecto pokazuje, że jedna czynność wydarzyła się wcześniej niż inna czynność w przeszłości

To najważniejsze zastosowanie tego czasu. Używasz go wtedy, gdy opowiadasz o dwóch wydarzeniach z przeszłości i chcesz jasno pokazać, które z nich było pierwsze.

• Cuando llegamos al cine, la película ya había empezado. – Kiedy dotarliśmy do kina, film już się zaczął.
• No pude llamarte porque había perdido el móvil. – Nie mogłem do ciebie zadzwonić, bo zgubiłem telefon.

2. Pluscuamperfecto pomaga porządkować wydarzenia w opowieści

Ten czas bardzo często pojawia się w opowiadaniach, żebyśmy mogli cofnąć się o krok i wyjaśnić, co wydarzyło się wcześniej. Dzięki temu rozumiemy, dlaczego później wydarzyło się coś konkretnego.

• Ayer llegué tarde al trabajo. Me había dormido, no había oído el despertador y además había perdido las llaves. – Wczoraj spóźniłam się do pracy. Zaspałam, nie usłyszałam budzika i jeszcze zgubiłam klucze.

3. Pluscuamperfecto przydaje się w mowie zależnej, kiedy relacjonujesz czyjeś słowa dotyczące wcześniejszej przeszłości

Używasz go wtedy, gdy ktoś powiedział, zapytał albo wyjaśnił coś, co odnosiło się do wydarzenia wcześniejszego niż moment tej wypowiedzi.

• Me dijo que había vivido en Sevilla. – Powiedział, że mieszkał w Sewilli.
• Nos preguntaron si habíamos visto la película. – Zapytali, czy widzieliśmy film.

4. Pluscuamperfecto często łączy się ze słowami, które pokazują wcześniejsze doświadczenia albo brak doświadczenia w przeszłości

Szczególnie często pojawia się przy słowach takich jak ya („już”), todavía no („jeszcze nie”), nunca („nigdy”) i antes („wcześniej”):

• Cuando llamaste, yo ya había salido – Kiedy zadzwoniłeś/zadzwoniłaś, ja już wyszedłem.
• Todavía no habíamos terminado cuando empezó a llover – Jeszcze nie skończyliśmy, kiedy zaczęło padać.
• Nunca había probado la paella antes de ir a Valencia – Nigdy wcześniej nie próbowałem paelli przed wyjazdem do Walencji.
• Antes de cumplir veinte años, ya había viajado a cinco países – Przed ukończeniem dwudziestu lat odwiedziłem już pięć krajów.

Jeśli potrzebujesz, powtórz hiszpańską gramatykę od A do Z.

Odmiana czasowników zwrotnych w Pretérito Pluscuamperfecto

Czasowniki zwrotne podkręcają trudność, ponieważ zawsze pojawia się wątpliwość, jak je odmienić. Zasada jest dość prosta. W Pretérito Pluscuamperfecto cząstki me, te, se z takich wyrazów jak levantarse albo despertarse, wrzucamy przed haber:

• Me había levantado muy temprano. (Wstałam bardzo wcześnie.)
• Cuando llamé, ellos ya se habían acostado. (Kiedy zadzwoniłam, oni już się położyli.)

Osoba	levantarse	irse	despertarse
yo	me había levantado	me había ido	me había despertado
tú	te habías levantado	te habías ido	te habías despertado
él / ella / usted	se había levantado	se había ido	se había despertado
nosotros/as	nos habíamos levantado	nos habíamos ido	nos habíamos despertado
vosotros/as	os habíais levantado	os habíais ido	os habíais despertado
ellos / ellas / ustedes	se habían levantado	se habían ido	se habían despertado

Pytania i przeczenia w Pluscuamperfecto

W Pluscuamperfecto nie musisz zmieniać szyku zdania. Konstrukcja haber + participio zostaje zawsze razem.

W przeczeniach dodajesz no przed odmienioną formą czasownika haber:

• No había visto esa película – Nie widziałam wcześniej tego filmu.
• Todavía no habíamos reservado el hotel – Jeszcze nie zarezerwowaliśmy hotelu.

Nie wstawiaj no między haber a participio. Poprawnie mówimy no había visto, a nie había no visto.

W pytaniach szyk również zostaje taki sam. Wystarczy dodać znaki zapytania i odpowiednią intonację:

• ¿Ya habías estado en España? – Byłaś już wcześniej w Hiszpanii?
  ¿Habíais terminado antes de las ocho? – Skończyliście przed ósmą?

Pretérito Pluscuamperfecto pojawia się też często w pytaniach zależnych, czyli takich, które są częścią dłuższego zdania:

• Me preguntó si había terminado – Zapytał, czy skończyłam.

Pretérito Pluscuamperfecto, Perfecto, Imperfecto czy Indefinido – który czas przeszły? 

Hiszpański ma kilka czasów przeszłych, a w polskim często tłumaczymy je bardzo podobnie: zjadłem, jadłem, zjadłam, jadłam. Nic dziwnego, że na początku wszystko może się mieszać. Żeby poprawnie stosować hiszpańskie czasy, trzeba zrozumieć, kiedy ich używamy.

Zobaczmy to na przykładzie czasownika comer, czyli „jeść”: 

Czas	Forma	Znaczenie po polsku	Kiedy go używasz?
Pretérito Perfecto	he comido	zjadłem / zjadłam	gdy mówisz o przeszłości połączonej z teraźniejszością, np. dziś, ostatnio, już
Pretérito Indefinido	comí	zjadłem / zjadłam	gdy mówisz o konkretnej, zakończonej czynności w przeszłości
Pretérito Imperfecto	comía	jadłem / jadłam / jadałem / jadałam	gdy opisujesz wydarzenia dziejące się w tle, nawyk, powtarzalną czynność albo coś, co trwało
Pretérito Pluscuamperfecto	había comido	zjadłem / zjadłam wcześniej	gdy mówisz o czynności, która wydarzyła się wcześniej niż inna czynność w przeszłości

Czym różni się Pluscuamperfecto od Pretérito Perfecto?

Czym różni się Pluscuamperfecto od Indefinido?

Pretérito Indefinido mówi o konkretnej, zakończonej czynności w przeszłości. Llegué znaczy: „przyszłam / przyszedłem”. To po prostu informacja, że dana czynność się wydarzyła. Pluscuamperfecto (había llegado) pokazuje natomiast, że ta czynność wydarzyła się wcześniej niż inna czynność w przeszłości.

Co to jest Pretérito Pluscuamperfecto? Podsumowanie

Pretérito Pluscuamperfecto to hiszpański czas zaprzeszły. Używasz go wtedy, gdy chcesz powiedzieć, że jedna czynność wydarzyła się wcześniej niż inna czynność w przeszłości. Tworzysz go według jednego wzoru: haber w imperfecto + participio, czyli na przykład: había comido, habíamos salido, se habían dormido. Najprościej zapamiętać ten czas tak: Pretérito Pluscuamperfecto cofa Cię o krok głębiej w przeszłość.

Czujesz już Pluscuamperfecto? Świetnie. Teraz czas opanować pozostałe hiszpańskie czasy przeszłe: Pretérito Perfecto, Pretérito Indefinido, Pretérito Imperfecto i Pretérito Pluscuamperfecto.